पर्यावरणम् | Environment Essay in Sanskrit

Jump to Section

पर्यावरणम् | Environment Essay in Sanskrit

“स्वल्यं तथायुर्बहुवश्च विनाः”

कलियुगे मानवाः दीर्घजीविनो न भवन्ति । केचित् व्याधिपीडिताः, केचित् क्षुधा ताडिताः, केचित् दरिद्रता दूषिताः, केचित् पर्यावरण-भक्षिताः जनाः अल्पायुषाः भवन्ति प्रतिदिनम् यमलोकम् प्रयान्ति च । तेषु अन्येषु च कारणेषु प्रदूषितम पर्यावरणम् अत्यधिकम् जीवन घातकम् वर्तते । अनेन मानव-शरीरे शनैः-शनैः विषारोपणम् क्रियते । अन्ते च अंगहीनो भूत्वा, अन्धो भूत्वा हृद्-रोगी भूत्वा च मृत्योः शरणम् गच्छति । ।

प्रकृति; अस्माकम् संरक्षिका अस्ति । अभ्रंकषाः पर्वताः, मर्यादिताः गम्भीराः सागराः, सघनानि वनानि, सोत्पलानि सरांसि, नर्तनपरा: नराः, अस्माकम् जविन-वृक्षम् सम्वर्धयन्ति । हर्षिताः तरः प्रसन्ना लतः वायोः विकारान् स्वयम् पिबन्ति अस्मभ्यम् स्वास्थ्य प्रदम् वायुमण्डलम् प्रयच्छन्ति । वृक्षाः नाना प्रकाराणि फलानि, पुष्पाणि च दत्त्वा अस्मान् बहु उपकुर्वन्ति । वातावरणस्य वायोश्च परिशोधनम् कुर्वन्ति । वनानि एवं पर्यावरणस्य सन्तुलनम् स्थापयन्ति ।।

साम्प्रतम् वयम् प्रकृतेः दूरातूदूरतः जातः । को कथा वनानाम्, इदानीम्। तु पत्राणि, पुष्पाणि, फलानि अपि न दृश्यन्ते । वनानि छिन्द्यन्ते, फलाच्छादितानि उद्यानानि उच्छिद्य नवानि भवनानि, नगराणि, फैक्ट्री इति नामधेयानि यन्त्रागाराणि निर्मीयन्ते । नगराणि महानगराणि जातानि । कृषियोग्यानि क्षेत्राणि विनष्टीकृत्य हट्टानि विनिर्मीयन्ते ।।

भौतिकवादी युगे इदानीम् ‘डीजल’ पैट्रोल इत्यादि नामकैः तैलैः चालितानि यानानि, राजमार्गान् धूम्रमयान् कुर्वन् इतस्तत: धावन्ति गगने । वायुयानानि उड्डीयन्ते तेषु निर्गता घुमशिखाऽपि घातका एव । विभिन्नेषु उद्योग-संस्थानेषु यन्त्राणि अहर्निशं धूमायन्ति वायुमण्डलम् । अधुना तु स्वास्थ्य हानिकर वायु प्रदूषणम् प्रतिक्षणम् वर्धते एव ।।

पर्वतानाम् शिलाखण्डानि विदार्य वनानि विच्छिद्य राजमार्गाणि विनिमयन्ते । तेषु गिरि मागेषु दीघनि यानानि धावन्ति । नाना प्रकाराणाम् अखाणाम् परीक्षणैः समुद्रस्य वातावरणम् अपि प्रदूष्यते । पर्वतानाम् वनसंरक्षणे चिपको आन्दोलनस्य जनकः श्री सुन्दरलाल बहुगुणा महोदयः भूरि-भूरि प्रशंसनीयः येन स्वकीये आन्दोलने समागतानि कष्टानि अविगणय्य पर्वतीयानि वनानि, वृक्षाणि च संरक्षितानि ।।

यथा प्रदूषण-विस्तारकाणि यन्त्राणि यानानि च परिवर्धन्ते तथा प्रदूषण-परिशोधन साधनानि न वर्धन्ते । धन-लाभाय वनानि छिन्यन्ते । मनोरंजनाय

Also Read:
Essay on Durga Puja
Essay on Environment
Essay on Ganga River
Essay on Himalaya Mountain
Essay on Ideal Citizen
Essay on Mahabharata

Share this post

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin

Related Posts

2 thoughts on “पर्यावरणम् | Environment Essay in Sanskrit”

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top