लोभः पापस्य कारणम् | Lobh Essay in Sanskrit

Jump to Section

लोभः पापस्य कारणम् | Lobh Essay in Sanskrit

न्यायेन अन्यायेन धनस्य एकत्रीकरण, जीवन निर्वाहार्थम् अथवा उपयोगार्थम् उपभोगार्थञ्च व्यये अरुचिः, एकं पणकम् रक्षितुम् स्वजीवनमपि दातुम् उद्यतो नरः ‘लोभी’ इति कथ्यते हिन्द्याम् । लोभेन आकृष्टः नरः सदैव दु:खम् प्राप्नोति । लोभेन वशीभूत: नरः न ख़ादयितुम् शक्नोति, न सुन्दराणि वस्त्राणि धारयितुम् शक्नोति, न किंचिदपि शुभकार्य कर्तुं शक्नोति । कालक्रमानुसारेण आगतानि कष्टानि अपि मौनीभूय सहित्वा अजितस्य धनस्य प्राणपणेन-रक्षाम् करोति । तस्य जीवने का कथा मनोरंजनस्य, का कथा ऐहिक सखस्य। लोभाविष्टः नरः येन केन प्रकारेण स्व कोषस्य संवर्धनाय सततम् । दुष्कर्मेषु पापकर्मेषु वा संलग्नः जीवनम् यापयति । न जानाति सः, यत् –

दानं, भोगो, नाशः, तिस्रः गतयः भवन्ति वित्तस्य ।।

लोभोभिभूतः न दरिद्रेभ्यः धनम् ददाति नापि स्वयम् उपभोक्तुम् समर्थः भवति अतः धनस्य तृतीयाम् गतिम् एवं प्राप्नोति ।

लोभाविष्टस्य नरस्य पाप कार्येषु स्वयमेव प्रवृत्तिः उद्भूता भवति । कदाचित् सः परधनम् चोरयति, कदाचित् प्रवंचयति, कदाचित् स्वकीयेन मिथ्या भाषणेन सत्पुरुषान् पथ-भ्रष्टं करोति । परन्तु कदापि तस्य सन्तुष्टिः न जायते । पापकर्मणि निमग्नः सः गर्वातिशयम् अनुभवति । अतएव कथ्यते विद्वदभि:

“लोभात् प्रभवति क्रोधः

लोभात् कामः प्रजायते ।

लोभात् मोहश्च नाशश्व

लोभः पापस्य करणम्।”

पंचतन्त्रेऽपि विष्णुशर्मणा उक्तम् –

“अतिलोभाभिभूतस्य चक्रम् अमति मस्तके”

लोभाभिभूतस्य नरस्य मस्तके चक्रम् भ्रमति अर्थात् जीवनपर्यन्तम् सः कष्टम् एव अनुभवति । अन्ते, कष्टमयं जीवनम् यापयित्वा प्राणपणेन अर्जितम्। स्वकीयम् धनम् परेषाम् कृते विहाय यमलोकं प्रयाति । अतएव उक्तम् –

“अतिलोभो न कर्तव्यः”

Also Read:
Essay on Rain/Rainy Season
Essay on Rakshabandhan
Essay on Sadachar
Essay on Indian Heritage
Essay on Durga Puja
Essay on Environment

Share this post

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin

Related Posts

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top